RAYBALAMA

Raybaların İmalat Tolerans Değerinin Hesaplanması Yöntemi
Matkaplar ile istenilen çap toleranslarını ve delik yüzey kalitesini sağlamak mümkün olmadığı durumlarda yani delik yüzey kalitesinin önemli olduğu durumlarda rayba kullanmak en doğru yöntemlerden bir tanesidir. O nedenle raybalar ile istenilen toleranslar dahilinde delik ölçülerini yakalamak için delik rayba imalat toleransını delik toleransına uygun seçmek gerekmektedir. Bunun yanında istenilen delik tolerans ölçülerinin yakalanabilmesi için kesme şartları, işlenecek malzemenin cinsi, iş parçasının bağlama şekli, makine stabilitesi, soğutma şartları, takım ve eğer iş parçası döndürülüyor ise iş parçasının salgı durumları göz önüne alınarak en uygun ortamın sağlanmasına çalışılmalıdır.
Rayba toleransının en büyük ve en küçük ölçüsünü bulmak için;
Rayba tolerans üst limiti için; delik toleransının üst limitinin % 15 kadar altında alınır.
Rayba toleransının alt limiti içinde; delik toleransının üst limitinin % 35 kadar altında alınır.
Örnek:
Delik için istenilen çap değerleri: Delik çapı =018H8
Delik Anma çapımız =018 mm Delik en büyük çapı =018.027 mm Delik en küçük çapı = 0 18.000 mm
Kullanılacak olan raybanın tolerans değerini hesaplayalım :
Raybamız018H8
Raybanın üst tolerans sınırını bulmak için H8 tolerans değerinin üst limit değerinin %15 (0.15 İT 8) alınır.
Yani 0.027 mm = 0.15 x 0.027 = 0.00405 mm = 0.004 mm =0.027 - 0.004 = 0.023 mm
Raybanın alt tolerans sınırını bulmak içinde H8 tolerans değerinin üst limit değerinin %35 (0.35 İT 8) alınır.
Yani 0.027 mm = 0.35 x 0.027 = 0.00945 = 0.010 mm = 0.027 - 0.010 = 0.017mm
0 18 H8 toleransı istenen bir delik için kullanılacak olan raybanın olması gereken max. Ve min. Çap ölçüleri,
D1 max. = 18.000 + 0.023 = 18.023mm
Dimin. =18.000 + 0.017= 18.017mm